24. juna 2025. godine u Memorijalnom centru Srebrenica u Potočarima održana je konferencija pod nazivom „Stradanje Roma na području Podrinja 1992–1995 – pravo na utvrđivanje činjenica, pravdu i podršku“. Konferencija je okupila predstavnike institucija, civilnog društva, romske zajednice i stručnjake s ciljem otvaranja prostora za institucionalno i društveno priznanje stradanja Roma tokom rata u Bosni i Hercegovini.
Tokom konferencije predstavljen je prvi Izvještaj o stradanju Roma na području Podrinja u periodu 1992–1995, u kojem su po prvi put sistematizovana i dokumentovana svjedočenja romskih žrtava rata. Izvještaj donosi podatke o teškim kršenjima ljudskih prava kojima su Romi bili izloženi tokom ratnih dešavanja.
Romi, kao najveća nacionalna manjina u Bosni i Hercegovini, u periodu od 1992. do 1995. godine bili su žrtve brojnih ratnih zločina, uključujući ubijanja, mučenja, silovanja, protupravno zatvaranje, istjerivanje iz domova, deportacije i oduzimanje imovine. Uprkos razmjerama stradanja, zločini nad Romima su u poslijeratnom periodu u velikoj mjeri ostali društveno, institucionalno i pravno nevidljivi.
Učesnici konferencije naglasili su da je dokumentovanje činjenica, priznavanje patnje romskih žrtava i osiguravanje pristupa pravdi ključno za izgradnju trajnog mira i povjerenja u Bosni i Hercegovini. Posebno je istaknuta potreba za uključivanjem romskih stradanja u zvanične narative, obrazovne programe i procese tranzicijske pravde.
Konferencija je održana u okviru projekta „Izgradnja mira: Podrška marginaliziranim (ROMA) zajednicama u BiH“, koji se realizuje uz podršku Vlade Ujedinjenog Kraljevstva, s ciljem jačanja prava, vidljivosti i podrške romskim zajednicama pogođenim ratnim naslijeđem.
