Prema Popisu stanovništva iz 1991. godine, tadašnja opština Derventa imala je 56.489 stanovnika, od kojih se jedna osoba izjasnila kao Rom/Romkinja. Prema Popisu stanovništva iz 2013. godine, opština Derventa imala je 27.404 stanovnika, među kojima se 10 osoba izjasnilo kao Rom/Romkinja.
Prije rata na području Dervente živjela je brojna romska zajednica, raspoređena u više gradskih i prigradskih naselja. U III kvartu nalazilo se oko 20 romskih kuća, dok je u IV kvartu, poznatom i kao Ciganluk, živjelo oko 50 romskih porodica. Romske porodice živjele su i u naselju Omeragići, odnosno Turski Lužani, kao i u montažnom stambenom kompleksu Pecana.
Rat je doveo do gotovo potpunog nestanka pojedinih romskih naselja. U III kvartu danas nema nijedne od nekadašnjih romskih kuća, dok je kompleks Pecana potpuno uništen. Sličnu sudbinu doživio je i IV kvart, gdje je uništena infrastruktura, a stanovništvo raseljeno. Romske porodice koje su živjele na ovim područjima uglavnom se nisu vratile u Derventu.
Romi koji su ostali ili se zatekli na području Dervente bili su izloženi različitim oblicima nasilja i maltretiranja, uključujući i one koji su bili pripadnici Vojske Republike Srpske. Posebno teške posljedice pretrpjele su Romkinje. U Omeragićima su zabilježena seksualna zlostavljanja žena, kao i oduzimanje imovine pod prijetnjom smrću. Romima je naređivano da pripadnicima paravojnih jedinica, u tekstu označenim kao „Arkanovci“, predaju zlato i novac. Zabilježeni su i slučajevi u kojima su Romkinje seksualno zlostavljane pred muškim članovima svojih porodica, koji su bili prisiljeni tome svjedočiti.
U gradu su zabilježeni i slučajevi ubistava i zarobljavanja Roma. Rizo Kovačević, zvani Aga, ubijen je od pripadnika hrvatskih formacija zbog kožne jakne i prstena. Njegovo tijelo kasnije je ekshumirano bez glave u naselju Mevluci. Zabilježena su i teška fizička zlostavljanja Roma, uključujući vezivanje za tenkove i vučenje po gradu.
Sudbine pojedinih Roma iz Dervente povezane su i sa područjem Prnjavora. U blizini džamije u Prnjavoru pronađena je i nakon rata ekshumirana grobnica sa tijelima sedam muškaraca iz Dervente. Među njima su bili Dževad (Alija) Halilović, Enes (Alija) Halilović, zvani Fambula, Rešid (Šaban) Ahmetović, Nedžad (Senahid) Huseinović, zvani Coca, i Hakija (Atif) Huskić, za koje je utvrđeno da su bili Romi. U istoj grobnici pronađeni su i Suad (Ahmet) Slijepčević i Sead (Ahmet) Slijepčević, ali je prema prikupljenim podacima navedeno da njih dvojica nisu bili Romi.
Na početku rata određeni broj Roma bio je zarobljen, a potom, prema prikupljenim svjedočenjima, mučen i ubijen. Među njima se navode Hasan, sin Safeta, za kojeg se pretpostavlja da se prezivao Muratović, Huso Ajkić, Senko Selvić, sin Advije, Hasanov brat poznat pod nadimkom Soja, Ramiza Jusanović i Namik Jusanović. Njihova tijela ekshumirana su 1999. godine. Zabilježena su i druga stradanja Roma iz Dervente. Na samom početku rata ubijen je Biljan Dedić, dok su od granatiranja stradali Mirsad (Hasan) Ajkić i osoba poznata pod nadimkom Prdek.
Ratne posljedice za romsku zajednicu u Derventi nisu se završile stradanjem pojedinaca. Uništavanje kuća i čitavih naselja, oduzimanje imovine, raseljavanje, seksualno i fizičko nasilje te ubistva doveli su do nestanka nekadašnjih romskih zajednica sa pojedinih lokacija. Prostori na kojima su prije rata živjele desetine romskih porodica ostali su bez svojih prijeratnih stanovnika, a brojni raseljeni Romi nikada se nisu vratili u Derventu.
